Τι σημαίνει η εξύβριση προς το πρόσωπο του ΠτΔ και τι λέει η Νομοθεσία

Τι σημαίνει η εξύβριση προς το πρόσωπο του ΠτΔ και τι λέει η Νομοθεσία

Το αδίκημα της εξύβρισης του Αρχηγού της Πολιτείας θεσπίστηκε το Φεβρουάριο του 1967. Αριθμήθηκε ως άρθρο 46 Α του Ποινικού Κώδικα, Κεφάλαιο 154. Προηγουμένως, δεν υπήρχε το αδίκημα αυτό στον ποινικό κώδικα.

Στην βάσει του άρθρου αυτού, το Μάιο του 1970 καταδικάστηκε ο Τάκης Ευδόκας σε δύο μήνες φυλάκιση από τον δικαστή τότε, Γεώργιο Σταυρινάκη, κατόπιν διατελέσαντα και Επίτροπο Νομοθεσίας.

Κρίθηκε ότι άρθρο του Τάκη Ευδόκα ήταν εξυβριστικό για τον πρόεδρο Μακάριο. Ήταν η πρώτη και τελευταία καταδίκη στην βάσει του άρθρου αυτού.

Για την ιστορία να πούμε ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, εν όψει των επερχόμενων βουλευτικών εκλογών του Ιουλίου του 1970, έδωσε χάρη στον Τάκη Ευδόκα, αν και ο τελευταίος δεν την είχε επιδιώξει. Ο Τάκης Ευδόκας εξήλθεν της φυλακής αφού είχε εκτίσει περίπου ένα μήνα φυλακής.

Η διάταξη αυτή του ποινικού κώδικα καταργήθηκε με τον νόμο 84(I)/2003, τον Ιούλιο του 2003, επί προεδρίας Τάσου Παπαδόπουλου. Με τον ίδιον τροποποιητικό νόμο είχε καταργηθεί και το άρθρο 194 του Ποινικού Κώδικα το οποίο και θεσμοθετούσε ως ποινικό αδίκημα τον λίβελο.

Είναι άξιο μνείας ότι ο ποινικός κώδικας περιέχει και το άρθρο 68 το οποίο τιτλοφορείται δυσφήμηση ξένων ηγεμόνων. Το άρθρο αυτό, μεταξύ άλλων, ποινικοποιεί και την εξύβριση ξένων αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων (ηγεμόνων) και καθιστά έτσι, υπό τους όρους του άρθρου αυτού, την εξύβριση αρχηγού αλλοδαπής πολιτείας ως ποινικό αδίκημα το οποίο κατατάσσει ως πλημμέλημα.
Σύμφωνα με Το άρθρο 35 του ποινικού κώδικα, τα πλημμελήματα τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης δύο ετών ή με πρόστιμο 500 λιρών (854€) ή και με τις δύο ποινές.

Τίθεται το ερώτημα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης μπορεί να έχει την προστασία του ποινικού δικαίου όταν εξυβρίζεται από κάποιον άλλον πολίτη; Απάντηση: Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας όχι, ο Νίκος Χριστοδουλίδης ναι. Ως έχει λεχθεί ανωτέρω, το αξίωμα/ο θεσμός του Προέδρου της Δημοκρατίας ποινικά δεν προστατεύεται έναντι εξύβρισης. Το πρόσωπο όμως Νίκος Χριστοδουλίδης, όπως ο κάθε απλός πολίτης, προστατεύεται ποινικά από την δημόσια εξύβριση υπό τους όρους του άρθρου 99 του ποινικού κώδικα που προβλέπει ποινή φυλάκισης ενός μηνός ή πρόστιμο 75 λιρών (περ. 130€) ή και και τα δύο.

Σε κάθε περίπτωση, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης μπορεί να κινηθεί με αστική αγωγή για τα αστικά αδικήματα της δυσφήμησης και επιζήμιας ψευδολογίας, υπό τους όρους και προϋποθέσεις των άρθρων 17 επ. και 25, αντίστοιχα, του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 και να απαιτήσει την καταβολή αποζημιώσεων από τον αδικοπραγήσαντα.

Βέβαια, σε μία δημοκρατική κοινωνία και σε ένα κράτος δικαίου η ελευθερία του λόγου και της έκφρασης (άρθρο 19 του Κυπριακού Συντάγματος, άρθρο 19 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του ΟΗΕ, άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του Συμβουλίου της Ευρώπης και άρθρο 11 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ) έχουν διευρυμένα όρια όπως έχει ερμηνεύσει και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του Στρασβούργου (ΕΔΔΑ). Για παράδειγμα, στην πολύ πρόσφατη απόφαση του (3 Ιουλίου 2025) στην υπόθεση Arvanitis a.o. V Cyprus (appplication no 49917/22), το ΕΔΔΑ δικαίωσε τον προσφεύγοντα δημοσιογράφο για τα σχόλια που έκανε σε απάντηση άρθρου γνωστού δικηγόρου, έστω και αν είχαν τον χαρακτήρα υπερβολής. Οι αστικές κυρώσεις δεν πρέπει να εκκολάπτουν το “chilling effect on open discussion on matters of public concern”. Κατέληξε δε, ότι η επέμβαση στο δικαίωμα αυτό στην συγκεκριμένη περίπτωση ήταν “disproportionate interference not necessary in a democratic society”. Το δικαίωμα αυτό έχει και ατομικό χαρακτήρα έχει όμως και κοινωνική διάσταση αφού είναι ο πυλώνας επί του οποίου ερείδεται η ανάπτυξη της Δημοκρατίας σε μία κοινωνία γι ´ αυτό τα Δικαστήρια είναι πιο ανεκτικά ακόμη και στην υπερβολική, αγγίζουσα τις παρυφές της προσβολής κριτικής, ιδίως σε σχέση με πολιτικά πρόσωπα.
Το Pafos 24 ερώτησε επί του θέματος και το Αρχηγείο Αστυνομίας το οποίο δεσμεύτηκε να απαντήσει τι γίνεται από πλευράς Αστυνομίας όταν εκτοξεύονται ύβρεις εναντίον του ΠτΔ ενώ στην περίπτωση ενός υβριστικού πανού άμεσα λήφθηκαν εναντίον των ιδιοκτητών του.